Drie variabelen voor de woningmarkt

En u mag kiezen welke twee u het belangrijkst vindt:U kunt dus kiezen voor

  • hoge huizenprijzen en lage maandlasten. Dan zijn er subsidies nodig die op lange termijn onhoudbaar zijn.
  • hoge huizenprijzen en een houdbare begroting. U zorgt er dan voor dat iedereen flinke maandlasten heeft iedere maand door goedkope alternatieven uit te schakelen.
  • Lage maandlasten en een houdbare begroting. Subsidies worden afgebouwd en u laat prijzen corrigeren tot het niveau waar maandlasten internationaal gezien weer in de pas lopen. Dit betekent ook het afschaffen van prijsdaling-remmende maatregelen als starterssubsidies, dubbele HRA voor onverkochte woning en inperking van huurdersrechten via de leegstandswet.

Of, iets korter komen de keuzes er voor de politiek op het volgende neer:

In dit schema kun je de verschillende lobbyclubs en politieke partijen indelen. Op lange termijn moet de politiek voor groei zorgen; meer banen en hogere inkomens. Echter is het op korte termijn volstrekt ongeloofwaardig dat de huizenmarkt vlotgetrokken gaat worden door groei van de economie. Bovendien zijn de prijzen jarenlang veel harder gegroeid dan de inkomens dus er is op dit moment vooral een dikke min te verwachten voor de factor ‘groei’.

De meeste partijen zien dat in en hebben stelling genomen in 1 van de andere vakjes:

  • Subsidieer: hier bevinden zich de VVD, de PVV, de bouwsector. Zij kiezen dus voor hoge huizenprijzen en lage maandlasten, ten koste van een houdbare begroting. Deze strategie is de strategie die tot de huidige (kostbare) impasse op de woningmarkt heeft geleid.
  • Dwing: Ook hier zie je de VVD terug met plannen om mensen boven bepaalde inkomens huren onmogelijk te maken en plannen om huurwoningen verplicht te verkopen. Nieuwkomer in dit segment is VEH. Jarenlang hebben zij lobby gevoerd voor behoud van HRA en aflossingsvrij. Nu kiezen ze voor wonen 4.0 en ‘integraal’ aanpakken van de markt. Voor mij betekent dit 3 dingen:
    • hoe groter en integraler je een probleem maakt, hoe kleiner de kans dat er iets gebeurt
    • ze ziet in dat HRA een onhoudbare druk op de rijksbegroting legt en kiest nu om druk op te voeren op de huursector in ruil voor inleveren van HRA
    • ze heeft een groot aantal leden met (grotendeels) afgeloste hypotheek. Deze groep heeft geen baat bij HRA, maar wel bij hoge huizenprijzen. Daar ligt voor hen dus de prioriteit, ten koste van de maandlasten voor degenen die nog wel een hypotheek hebben.
  • Laat: In gedoseerde en milde vorm zijn het D66, Groenlinks en ┬áChristenunie die de subsidies uit de markt willen halen en inzien dat er een prijsdaling nodig is om de markt weer gezond te laten functioneren.

Politiek is kiezen. Als de economie weer gaat groeien, hoeven we geen keuzes te maken om iedereen blij te houden. We houden dan echter wel een systeem in stand waarbij we te hoge schulden hebben, te hoge belastingen en starters de vrije keus ontnemen tussen huren en kopen.

Als we niet nu de markt hervormen laten we een prachtig moment van gevoel voor urgentie aan ons voorbij gaan waar vele generaties na ons profijt van kunnen hebben.